🔥 Fire-EWS — Orman Yangını Erken Uyarı Sistemi
Meteorolojik veri tabanlı, çoklu indeks destekli orman yangını erken uyarı sistemi. 5 farklı bilimsel yöntemle yangın tehlike seviyesi hesaplar.
Proje Hakkında
Bu sistem, Sayın Prof. Dr. Levent ŞAYLAN danışmanlığında İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Tasarım Projesi kapsamında geliştirilmiştir. Projenin çıkış noktası, Muğla kızılçam ormanına konumlandırılmış 30 m gözlem kulesi ve 8 sensörlü gerçek zamanlı izleme altyapısının tasarımıdır.
Fiziksel sistem tasarımına paralel olarak 5 farklı yangın tehlike indeksi (FWI, Angström, Nesterov, KBDI, Carrega I87) hesaplama motoru geliştirildi. Proje ilerledikçe MGM açık veri platformu ve Open-Meteo API entegre edilerek hem saha doğrulaması hem de ülke genelinde risk hesaplama imkânı eklendi.
Kullanılan İndeksler
- FWIOrman Yangını Hava İndeksi (FWI) — hava koşullarından yangın tehlike seviyesi hesaplayan kapsamlı Kanada sistemi (FFMC, DMC, DC, ISI, BUI, FWI) — Van Wagner (1987)
- ANGAngström Yangın İndeksi — günlük sıcaklık ve nemden anlık yangın riskini tahmin eden basit skala — Angström (1942)
- NESNesterov Tutuşma İndeksi — günden güne biriken tutuşma riskini takip eden kümülatif indeks — Nesterov (1949)
- KBDIKeetch-Byram Kuraklık İndeksi (KBDI) — toprak ve derin organik tabakanın kuruma düzeyini ölçen indeks — Keetch & Byram (1968)
- CARCarrega I87 — Akdeniz iklimine özgü, toprak nemi entegreli yangın tehlike indeksi — Carrega (1988)
Özellikler
- Haritaİnteraktif uydu haritasıyla konum seçimi
- Riskİlçe bazlı choropleth · sparkline grafikler · tıklanabilir panel
- 5 İndeksFWI, Angström, Nesterov, KBDI, Carrega — eş zamanlı hesaplama
- Oto VeriMGM gerçek zamanlı istasyon verisi + Open-Meteo 7 günlük tahmin
- PDFHesaplama sonuçlarını rapor olarak indir
- TR/ENTürkçe ve İngilizce dil desteği
Veri Kaynağı
MGM gerçek zamanlı istasyon ağı · Open-Meteo yeniden analiz + tahmin — öğlen 12:00 LST anlık değerler
Sistem Mimarisi
⚙ Gelişmiş Ayarlar
tarih
temp
rh
wind
precip
dew_point
temp_max
sm_rs
sm_r
dew_point: °C · temp_max: °C · sm_rs: mm (yüzey toprak nemi) · sm_r: mm (derin toprak nemi)
⚙ Gelişmiş Ayarlar
Open-Meteo Otomatik Veri
FWI Alt Bileşenleri
| Tarih | T (°C) | RH (%) | W (km/h) | P (mm) | FWI | Ang. | Nes. | KBDI | Car. |
|---|
Hesaplama Yöntemi
Kullanılan tüm yangın tehlike indekslerinin formülleri ve bilimsel referansları.
1–3 nem kodları bağımsız hesaplanır → 4–6 indeksler birleştirir → Her günün çıktısı ertesi günün girdisi
1. FFMC — İnce Yanıcı Madde Nem Kodu
Ölü örtünün üst tabakasındaki ince yanıcı maddelerin nem içeriği · Aralık: 0–101
m₀: FFMC₀'ın karşılık geldiği nem içeriği (%)
(yalnızca r > 0.5 mm ise) rf = r − 0.5 efektif yağış
Δm = 42.5 × rf × e^(−100/(251−m₀)) × (1 − e^(−6.93/rf))
m₀ = m₀ + Δm max 250
rf: eşik altı çıkarılmış yağış · Δm: yağışın eklediği nem
Ew = 0.618×H^0.753 + 10×e^((H−100)/10) + 0.18×(21.1−T)×(1−e^(−0.115H))
Ed: kuruma denge nemi · Ew: ıslanma denge nemi
m₀ < Ew ise (ıslanma): k = (0.424×(1−((100−H)/100)^1.7) + 0.0694×√W×(1−((100−H)/100)^8)) × 0.581 × e^(0.0365T) m = Ew − (Ew − m₀) × 10^(−k)
k: kuruma/ıslanma hız katsayısı · m: yeni nem içeriği
2. DMC — Düff Nem Kodu
Hafif sıkıştırılmış organik (düff) tabakanın nem durumu · Aralık: 0–300+
(yalnızca r > 1.5 mm ise) re = 0.92×r − 1.27 efektif yağış
Mo = 20 + 280 / e^(0.023×DMC₀) önceki nem içeriği
Mr = Mo + 1000×re / (48.77 + b×re) ıslak nem içeriği
Pr = 244.72 − 43.43×ln(Mr − 20) yağış sonrası DMC
re: efektif yağış · Mo: önceki nem · b: DMC₀'a bağlı katsayı (üç aralık)
T+1.1: ısı etkisi başlangıcı · (100−H): nemsizlik · Le: Temmuz ≥30°N = 12.4
3. DC — Kuraklık Kodu
Derin sıkıştırılmış organik tabakanın nem durumu · Aralık: 0–1000
(yalnızca r > 2.8 mm ise) rd = 0.83×r − 1.27 efektif yağış
Q₀ = 800 × e^(−DC₀/400) önceki nem eşdeğeri
Qr = Q₀ + 3.937×rd ıslak nem eşdeğeri
Dr = 400 × ln(800/Qr) yağış sonrası DC
rd: eşik üstü yağış · Q₀: DC'nin nem eşdeğeri
T+2.8: sıcaklık eşiği · Lf: Temmuz ≥20°N = 6.4, Ocak = −1.6 (kış kısıtlaması)
4. ISI — Başlangıç Yayılma İndeksi
Yangının ilk yayılma hızı · Rüzgar ve FFMC birleşimi · Aralık: 0–50+
W büyüdükçe üstel olarak artar; 25 km/h → fw=3.5
ff = 91.9 × e^(−0.1386×m) × (1 + m^5.31 / 49300000)
m: nem içeriği · ff: nem ne kadar düşükse o kadar yüksek
5. BUI — Birikimli İndeks
Yangının beslenebileceği birikmiş yanıcı madde miktarı · Aralık: 0–200+
(DC baskın rejimdeyse) BUI = 0.8 × DMC × DC / (DMC + 0.4×DC)
İki kodun harmonik ortalamasına benzer bir birleştirme
(DMC baskın rejimdeyse) P = 1 − 0.8×DC / (DMC + 0.4×DC)
BUI = DMC − P × (0.92 + (0.0114×DMC)^1.7)
P: DC'nin BUI'ye katkı oranı · DMC yüksekse BUI yaklaşık DMC'ye eşit
6. FWI — Yangın Hava İndeksi
Yangın yoğunluğunu temsil eden nihai indeks · ISI × BUI birleşimi
BUI > 80: fd = 1000 / (25 + 108.64 × e^(−0.023×BUI))
fd: yakıt miktarının yayılmayı artırma faktörü
Yayılma hızı × yakıt miktarı
B > 1: FWI = e^(2.72 × (0.434 × ln(B))^0.647)
Düşük değerlerde doğrusal, yüksek değerlerde üstel ölçek
FWI'yi yangın söndürme zorluğuyla ilişkilendiren türetilmiş indeks
Yağış düzeltmesi minimum eşikleri
FWI tehlike sınıfları
7. Angström İndeksi
Anlık yangın tehlike değerlendirmesi · Düşük değer = yüksek tehlike · Aralık: 0–8
Nem arttıkça I yükselir (düşük risk), sıcaklık arttıkça I düşer (yüksek risk)
Angström tehlike sınıfları (düşük değer = yüksek tehlike)
8. Nesterov Tutuşma İndeksi
Kümülatif yangın tehlike indeksi · Çiy noktası açığı tabanlı · Aralık: 0–∞
T−Td: çiy noktası açığı — havadaki kuruluğu temsil eder
r ≥ 3 mm: G = 0 reset
3 mm ve üstü yağış indeksi sıfırlar (Nesterov 1949 orijinal kuralı)
Nesterov tehlike sınıfları (Shetinsky 1994)
9. KBDI — Keetch-Byram Kuraklık İndeksi
Toprak nem eksikliği · Kümülatif kuraklık göstergesi · Aralık: 0–800
Q = max(KBDI₀ − net_rain, 0)
(yalnızca T_max ≥ 10°C ise) DF = (800 − Q) × (0.968 × e^(0.0486 × T_F) − 8.30) × 10⁻³ / (1 + 10.88 × e^(−0.0441 × R_inç))
T_F: °C→°F dönüşümü · R_inç: mm→inç dönüşümü · T_max < 10°C ise DF = 0
KBDI tehlike sınıfları (0–800 ölçeği)
10. Carrega I87 İndeksi
Akdeniz iklimi için yangın tehlike indeksi · Toprak nemi entegreli
r: Open-Meteo toprak nemi 28-100 cm × 720 mm · rs: 0-7 cm × 70 mm · PC: 200 (kış/kuru yaz), 100 (ilkbahar/sonbahar)
Carrega I87 tehlike sınıfları (Carrega, 1988)
1–3 moisture codes computed independently → 4–6 indices combine them → Each day's output becomes next day's input
1. FFMC — Fine Fuel Moisture Code
Encodes moisture content of fine surface fuels · Range: 0–101
m₀: moisture content (%) corresponding to FFMC₀
(only if r > 0.5 mm) rf = r − 0.5 effective rainfall
Δm = 42.5 × rf × e^(−100/(251−m₀)) × (1 − e^(−6.93/rf))
m₀ = m₀ + Δm max 250
rf: rainfall above threshold · Δm: moisture added by rain
Ew = 0.618×H^0.753 + 10×e^((H−100)/10) + 0.18×(21.1−T)×(1−e^(−0.115H))
Ed: drying equilibrium · Ew: wetting equilibrium
If m₀ < Ew (wetting): k = (0.424×(1−((100−H)/100)^1.7) + 0.0694×√W×(1−((100−H)/100)^8)) × 0.581 × e^(0.0365T) m = Ew − (Ew − m₀) × 10^(−k)
k: drying/wetting rate coefficient · m: new moisture content
2. DMC — Duff Moisture Code
Moisture status of the medium-depth organic layer · Range: 0–300+
(only if r > 1.5 mm) re = 0.92×r − 1.27 effective rainfall
Mo = 20 + 280 / e^(0.023×DMC₀) previous moisture content
Mr = Mo + 1000×re / (48.77 + b×re) wet moisture content
Pr = 244.72 − 43.43×ln(Mr − 20) post-rain DMC
re: effective rainfall · Mo: previous moisture · b: coefficient dependent on DMC₀ (three ranges)
T+1.1: heat effect onset · (100−H): dryness · Le: July ≥30°N = 12.4
3. DC — Drought Code
Long-term moisture deficit of the deep soil layer · Range: 0–1000
(only if r > 2.8 mm) rd = 0.83×r − 1.27 effective rainfall
Q₀ = 800 × e^(−DC₀/400) previous moisture equivalent
Qr = Q₀ + 3.937×rd wet moisture equivalent
Dr = 400 × ln(800/Qr) post-rain DC
rd: rainfall above threshold · Q₀: moisture equivalent of DC
T+2.8: temperature threshold · Lf: July ≥20°N = 6.4, January = −1.6 (winter constraint)
4. ISI — Initial Spread Index
Rate of fire spread · Combines wind and FFMC · Range: 0–50+
Increases exponentially with W; 25 km/h → fw=3.5
ff = 91.9 × e^(−0.1386×m) × (1 + m^5.31 / 49300000)
m: moisture content · ff: higher when moisture is lower
5. BUI — Buildup Index
Total fuel available for combustion · Range: 0–200+
(DC-dominant regime) BUI = 0.8 × DMC × DC / (DMC + 0.4×DC)
A harmonic-mean-like combination of the two codes
(DMC-dominant regime) P = 1 − 0.8×DC / (DMC + 0.4×DC)
BUI = DMC − P × (0.92 + (0.0114×DMC)^1.7)
P: DC contribution ratio · When DMC is high, BUI ≈ DMC
6. FWI — Fire Weather Index
Final index representing fire intensity · Combines ISI × BUI
BUI > 80: fd = 1000 / (25 + 108.64 × e^(−0.023×BUI))
fd: fuel availability factor amplifying spread
Spread rate × fuel availability
B > 1: FWI = e^(2.72 × (0.434 × ln(B))^0.647)
Linear at low values, exponential scaling at high values
Derived index relating FWI to fire suppression difficulty
Minimum rainfall thresholds for correction
FWI danger classes
7. Angström Fire Index
Instant fire danger assessment · Low value = high danger · Range: 0–8
As humidity increases, I rises (lower risk); as temperature increases, I drops (higher risk)
Angström danger classes (low value = high danger)
8. Nesterov Index
Cumulative fire danger index · Dew point deficit based · Range: 0–∞
T−Td: dew point deficit — represents atmospheric dryness
r ≥ 3 mm: G = 0 reset
Precipitation ≥ 3 mm resets the index (Nesterov 1949 original rule)
Nesterov danger classes (Shetinsky 1994)
9. KBDI — Keetch-Byram Drought Index
Soil moisture deficit · Cumulative drought indicator · Range: 0–800
Q = max(KBDI₀ − net_rain, 0)
(only if T_max ≥ 10°C) DF = (800 − Q) × (0.968 × e^(0.0486 × T_F) − 8.30) × 10⁻³ / (1 + 10.88 × e^(−0.0441 × R_inch))
T_F: °C→°F conversion · R_inch: mm→inch conversion · If T_max < 10°C, DF = 0
KBDI danger classes (0–800 scale)
10. Carrega I87 Index
Fire danger index for Mediterranean climate · Soil moisture integrated
r: Open-Meteo soil moisture 28-100 cm × 720 mm · rs: 0-7 cm × 70 mm · PC: 200 (winter/dry summer), 100 (spring/autumn)
Carrega I87 danger classes (Carrega, 1988)
İstasyon & Risk Haritası
Türkiye genelindeki MGM istasyonlarının anlık verileriyle yangın tehlike haritası — haritadan tıklayın veya il / istasyon seçin
veya il / istasyon seçin
7 Günlük Yangın Tehlike Tahmini
Open-Meteo hava tahmin verisini kullanarak önümüzdeki 7 gün için 5 farklı yangın tehlike indeksini hesaplar. Haritadan konum seçin ve tahmini başlatın.
Model Doğrulama
Türkiye'de gerçekleşen büyük orman yangını olaylarında tüm indeksler hesaplanır. Sonuçlar tehlike sınıfı açısından beklentilerle karşılaştırılır.
1. FWI — Van Wagner (1987) Referans Testi
FWI Formül Doğruluğu
Van Wagner (1987) yayınında Tablo 1 olarak verilen referans girdi/çıktı değerleriyle karşılaştırma yapılır. Hesaplanan değerler beklenen değerlerden ±0.1 sapma içindeyse test geçer.
test_indeksler.py birim testleriyle (35 test) doğrulanmıştır. Detaylar için bilimsel_referanslar.md dosyasına bakınız.
2. Gerçek Yangın Olayları
Test Olayları
- 1Manavgat Yangını — 28 Temmuz 2021, Antalya
- 2Marmaris Yangını — 30 Temmuz 2021, Muğla
- 3İzmir Yangını — 19 Ağustos 2019, İzmir
- 4Bodrum Yangını — 29 Temmuz 2021, Muğla
- 5Köyceğiz Yangını — 1 Ağustos 2021, Muğla
- 6Aydıncık Yangını — 28 Temmuz 2021, Mersin
- 7Akseki Yangını — 28 Temmuz 2021, Antalya
- 8Milas Yangını — 2 Ağustos 2021, Muğla
- 9Aladağ Yangını — 28 Temmuz 2021, Adana
- 10Osmaniye Yangını — 28 Temmuz 2021, Osmaniye
Yöntem
Her olay için Ocak 1'den yangın gününe kadar tüm indeks durumları biriktirilir. Yangın günü öğlen 12:00 Open-Meteo verisi kullanılır. Beklenti: tüm olayların yüksek tehlike sınıflarına girmesi.
Çalışma Alanı
Marmaris, Muğla — Orman yangınlarına en hassas bölgelerden biri. Koordinatlar Muğla Orman Bölge Şube Müdürlüğü'nden alınmıştır.
Lokasyon Bilgileri
| İl / İlçe | Muğla / Marmaris |
| Koordinatlar | 36°53'54.0"N 28°05'07.0"E |
| Ondalık | 36.8983°N 28.0853°E |
| Rakım | ~151 m |
| Kule yüksekliği | 30 m |
| Kanopi | ~22.5 m (kızılçam)~22.5 m (Calabrian pine) |
| Yıllık ort. sıcaklık | 18.5 °C |
| Yıllık toplam yağış | 861.9 mm |
| Kaynak | Muğla Orman Bölge Şube Müdürlüğü |
Neden Bu Lokasyon?
- Türkiye'nin en yüksek yangın riskine sahip illeri arasında — yanan alan istatistiklerinde sürekli üst sıralarda (OGM, 2022)
- Alanın %68–70'i Pinus brutia (kızılçam) — kümülatif kuraklık stresine hassas tek tür hakimiyeti
- Yaz yağışı neredeyse sıfır: Temmuz 4.3 mm · Ağustos 3.3 mm — uzun kuru dönem kümülatif indeksler için kritik
- 2021 Temmuz: T > 40 °C · RH %15–20 · rüzgar 50–60 km/h — 4 eş zamanlı büyük yangın
Lokasyon Haritası
Bölgesel Yangın Doğrulaması
Çalışma alanı olarak Marmaris'in seçilmesinin en önemli nedenlerinden biri, bölgenin tarihinde büyük ve yıkıcı orman yangınlarına sahne olmasıdır. Aşağıdaki yangın olaylarında tüm indeksler Ocak 1'den itibaren biriktirilip yangın günü değerleri hesaplanır — yüksek tehlike sınıfları beklenmektedir.
Muğla Bölgesi Yangınları
- 1Marmaris Yangını — 29 Temmuz 2021
- 2Köyceğiz Yangını — 29 Temmuz 2021
- 3Milas Yangını — 28 Temmuz 2021
- 4Marmaris Yangını — 21 Haziran 2012
- 5Marmaris Yangını — Haziran 2022
Yöntem
Her yangın olayı için Ocak 1'den yangın gününe kadar tüm indeks durumları biriktirilir (warmup). Yangın günü öğlen 12:00 meteorolojik verisi Open-Meteo'dan alınarak 5 indeks hesaplanır. Koordinat olarak çalışma alanı lokasyonu (36.8983°N, 28.0853°E) kullanılır.
Gözlem Kulesi
30m kafes kule — sensör yerleşimi ve ölçüm standartları.
Tasarım İlkeleri
FLUXNET kulesi mimarisinden ilham alınmıştır — tek seviye yerine dikey profili temsil edecek biçimde sensörler farklı kotlara dağıtılmıştır. Bu yaklaşım, kızılçam kanopisi ile atmosfer arasındaki nem ve sıcaklık gradyanının ölçülmesini sağlar.
- Kanopi üstü rüzgar (30m) — 22.5m kızılçam kanopisi aşılarak FWI standardı serbest hava koşulu sağlanır
- T/RH ölçümü (2m · 12m) — WMO standardı zemin seviyesi + kanopi içi orta seviye; sıcaklık-nem gradyanı profili
- PM / duman algılama (13m) — zemin gürültüsünden izole orta seviye; erken duman tespiti
- Toprak nemi (−30 / −50 cm) — KBDI kümülatif kuraklık doğrulaması için çok katmanlı zemin ölçümü
- Radyasyon + yıldırım (25m · 12m) — güneş radyasyonu Carrega indeksi için; yıldırım sensörü doğal tutuşma erken uyarısı
Sensör Yerleşim Şeması
Bir sensöre tıklayın — detaylar, ölçüm değerleri ve indeks bağlantıları aşağıda açılır.
Sensör — İndeks Matrisi
Satıra tıklayınca sağdaki panelde detay açılır.
| Sensör | Konum | FWI | KBDI | Angström | Nesterov | Carrega |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 🌡️ Sıcaklık & Nem | 2m | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ |
| 💨 Rüzgar | 30m | ✓ | — | — | — | ✓ |
| 🌧️ Yağış | ~1m | ✓ | ✓ | — | ✓ | — |
| 🌱 Toprak Nemi | -10/-30cm | — | ~ | — | — | ✓ |
| 🌫️ PM2.5/PM10 | 13m | Fiziksel duman algılama — indeks hesabına girmez | ||||
| 📷 Termal Kamera | 30m | Görsel doğrulama — indeks hesabına girmez | ||||
| ☀️ Radyasyon Ölçer | ~12m | — | — | — | — | ✓ |
| ⚡ Yıldırım Sensörü | ~25m | Tutuşma kaynağı tespiti — indeks hesabına girmez | ||||